STAN PRAWNY NA: 8 LIPCA 2022 Rada pedagogiczna podsumowująca rok szkolny Opracowała i zaktualizowała: Elżbieta Rzepecka-Roszak, dyrektor szkoły podstawowej, ekspert ds. awansu zawodowego oraz edukator ośrodka doskonalenia nauczycieli, laureatka Ogólnopolskiego Programu „Twórczy nauczyciel – Twórcza Edukacja” Podstawa prawna: • Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1762 ze zm.), • Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1082 ze zm.), • Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1915 ze zm.), • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 25 sierpnia 2017 r. w sprawie nadzoru pedagogicznego (Dz.U. z 2020 r. poz. 1551 ze zm.). Koniec roku szkolnego to czas podsumowania i oceniania całorocznej pracy uczniów, nauczycieli i dyrekcji szkoły. Do posiedzenia rady analitycznej należy się bardzo dobrze przygotować. Nie zawsze udaje się dokonać tego jeszcze w czerwcu, wielu dyrektorów planuje takie posiedzenia na początku lipca lub pod koniec sierpnia. Nagromadzenie pracy związanej z przygotowaniem dokumentacji klasyfikacyjnej powoduje, że nie można zbyt pobieżnie potraktować posiedzenia rady analitycznej. Wymaga ona bowiem szczegółowego opracowania sprawozdań z działalności szkoły, analizy pracy dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej. Dlatego coraz częściej praktykuje się podsumowanie działań szkoły w terminach późniejszych. Należy przy tym pamiętać, że rok szkolny kończy się de facto 31 sierpnia, zatem jego podsumowania i oceny można dokonać przed radą organizacyjną. Analiza pracy szkoły Po rocznej klasyfikacji przeprowadza się analizę pracy szkoły. Nie ma zapisów prawa oświatowego, które nakazywałyby stosować jednolity system dokonywania takiej analizy. Z reguły w zestawieniu tabelarycznym ujmuje się wyniki nauczania i zachowania poszczególnych klas. Obliczane są średnie oceny uczniów, klas, szkoły oraz jej sprawność (procent uczniów bez ocen niedostatecznych). Analiza wyników nauczania powinna zawierać także liczbę uczniów klasyfikowanych i nieklasyfikowanych, liczbę uczniów, którzy mają prawo do egzaminów klasyfikacyjnych i poprawkowych. Ponadto w takiej analizie przedstawia się uczniów wyróżniających się w nauce oraz tych pretendujących do nagród, wyróżnień, stypendiów. Nie może też zabraknąć uczniów z wzorowym zachowaniem i ze stuprocentową frekwencją. Należy dokonać analizy frekwencji, oceniając przyczyny nieobecności. Podczas posiedzenia rady przedstawiane są również szczegółowo wyniki nauczania uczniów mających trudności w nauce, analizowane są ich przyczyny i wyciągane wnioski do dalszej pracy. Kolejnym punktem obrad jest analiza całorocznej pracy nauczycieli. Najczęściej odbywa się ona w formie samooceny, jakiej dokonują nauczyciele na przygotowanych wcześniej arkuszach samooceny. Istotne są wnioski wysuwane przez pedagogów, ponieważ znajdują one swoje odzwierciedlenie w pracy w kolejnym roku szkolnym. Takiej oceny dotyczącej działań podejmowanych w minionym roku szkolnym powinna dokonać także dyrekcja szkoły. Jest to niejako część składowa koncepcji pracy, jaką założył sobie dyrektor, przystępując do konkursu. Sprawozdanie ze sprawowanego nadzoru pedagogicznego W dalszej części zebrania rady dyrektor ma obowiązek przedstawić (nie rzadziej niż dwa razy w roku szkolnym, np. do końca I półrocza i w terminie do 31 sierpnia) ogólne wnioski wynikające ze sprawowanego nadzoru pedagogicznego oraz informacje o działalności szkoły. W praktyce najczęściej mówimy, że dyrektor dwa razy w roku przedstawia radzie pedagogicznej „sprawozdanie z nadzoru”. Tymczasem nie musi to być tradycyjne sprawozdanie, wystarczy, że dyrektor przedstawi na zebraniu rady pedagogicznej wyniki i wnioski ze sprawowanego nadzoru pedagogicznego oraz informacje o działalności szkoły. Wnioski z nadzoru wynikają z całorocznej pracy nauczycieli, z obserwacji, jakie przeprowadza dyrektor, wreszcie sami nauczyciele wskazują obszary swojej pracy, nad którymi trzeba będzie popracować w kolejnym roku szkolnym. Ważne! W przepisach prawa nie znajdziemy wytycznych, jakie informacje o działalności szkoły ma przekazać nauczycielom dyrektor w ramach sprawowanego nadzoru. Na ogół dyrektor sam wie, co działo się w szkole w I półroczu i po rocznej pracy. Poza tym podstawą do sformułowania wniosków z nadzoru pedagogicznego są zadania, które dyrektor wykonuje w swojej codziennej pracy. Wynika to oczywiście z zadań wskazanych w art. 68 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego. Są to m.in.: • realizacja podstawy programowej, zgodność zajęć z ramowymi planami nauczania, • zgodność zatrudnienia nauczycieli z wymaganiami kwalifikacyjnymi, • przestrzeganie zapisów statutowych szkoły, • przestrzeganie praw ucznia, dziecka oraz sposoby upowszechniania wiedzy o tych prawach, • monitorowanie zasad oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów, zgodność z ustaleniami zawartymi w prawie oświatowym i wewnątrzszkolnych zasadach oceniania, • przestrzeganie przepisów dotyczących obowiązku szkolnego, • zapewnienie bezpieczeństwa uczniów w szkole oraz podczas wyjazdów, wycieczek i innych imprez pozaszkolnych, • monitorowanie pracy szkoły. Ważne! Zadania nadzoru określają oczywiście Rozporządzenie w sprawie nadzoru pedagogicznego oraz plan nadzoru pedagogicznego dyrektora szkoły na dany rok szkolny. Formułując wnioski, należy odnieść się również do tych zadań, które dyrektor wykonuje we współpracy z kierownictwem szkoły. W ramach tych działań dyrektor: • kontroluje przestrzeganie przez nauczycieli przepisów prawa dotyczących działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej szkoły, • planuje wewnątrzszkolne doskonalenie zawodowe, organizuje szkolenia i warsztaty oraz wspomaga pracę nauczycieli. Nadzór dyrektora szkoły związany jest także z oceną pracy nauczycieli i procesem awansu zawodowego, zatem we wnioskach należy też odnieść się do tych działań dyrektora. Dyrektor może przedstawić radzie pedagogicznej organizację pracy szkoły, np. plan remontów, zakupy, współpracę z różnymi organizacjami, wolontariatem, sponsorami i przyjaciółmi szkoły. Oczywiście nie może zabraknąć informacji o wynikach egzaminów zewnętrznych, konkursach i osiągnięciach uczniów. Dyrektor powinien ponadto odnieść się do kierunków polityki państwa, które były zaplanowane na dany rok szkolny już na jego początku. Poza tym warto odnieść się do wymagań, jakie stawia wobec szkół państwo. Dyrektor przedstawia wyniki przeprowadzonych badań osiągnięć uczniów, podsumowuje wyniki obserwacji, dzieląc się spostrzeżeniami i wnioskami. Ocena pracy szkoły wynika z obowiązku przestrzegania prawa oświatowego, w szczególności zasad oceniania. Warto odnieść się do efektywności programu wychowawczo-profilaktycznego. W tym celu należałoby dokonać analizy zrealizowanych zadań, zawartych w programie, ocenić skuteczność działań nauczycieli i wychowawców oraz efekty wychowawcze i profilaktyczne. Niezwykle ważne są przestrzeganie zasad bezpieczeństwa i ich systematyczne monitorowanie. W ramach kontroli dyrektor przedstawia nauczycielom stopień realizacji założonych w planie nadzoru planowanych i doraźnych kontroli, które miały miejsce w szkole, oraz tych przeprowadzonych przez organ nadzoru pedagogicznego. Planując kontrole, dyrektor musi pamiętać o wszystkich obszarach pracy szkoły, które wymagają systematycznego monitoringu. Ważne! We wnioskach z realizacji planu nadzoru pedagogicznego dyrektor omawia działania, które podjął w celu wspierania i wspomagania pracy nauczycieli. Ważne jest wykazanie skuteczności tych działań. Chodzi tu przede wszystkim o organizację form doskonalenia zawodowego wynikających z potrzeb szkoły. W tym celu należy już we wrześniu przygotować plan wewnątrzszkolnego doskonalenia nauczycieli, którego stopień realizacji podlega ocenie podczas rady podsumowującej rok szkolny. Ponadto dyrektor przedstawia członkom rady liczbę nauczycieli, którym dokonano oceny dorobku zawodowego i oceny pracy. Warto zwrócić uwagę, że w myśl art. 70 ust. 1 pkt 6 Prawa oświatowego rada pedagogiczna „(…) ustala sposób wykorzystania wyników nadzoru pedagogicznego, w tym sprawowanego nad szkołą lub placówką przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny, w celu doskonalenia pracy szkoły lub placówki”. Wnioski wynikające z realizacji planu nadzoru pedagogicznego muszą zatem w następnym roku szkolnym zostać wykorzystane do pracy, zgodnie z ustaleniami rady pedagogicznej. Jednocześnie wysunięte wnioski czy diagnoza potrzeb będą stanowiły podstawę do opracowania kolejnego planu doskonalenia zawodowego nauczycieli na następny rok szkolny. Analiza pracy szkoły to także ocena efektywności i skuteczności programów własnych nauczycieli oraz innowacji i eksperymentów, jakie są w szkole realizowane. Jednym z obowiązków dyrekcji jest monitorowanie podstawy programowej. Wyniki takiego monitoringu należy przedstawić radzie pedagogicznej. Pozostałe zagadnienia W porządku obrad nie może zabraknąć sprawozdań nauczycieli z działalności kółek funkcjonujących w szkole (np. teatralnych, dziennikarskich, przedmiotowych, tanecznych, wokalnych, plastycznych) oraz organizacji (samorządu szkolnego, gminnej rady młodzieżowej, grup wiekowych itp.). Ponadto należy zebrać informacje na temat działań, jakie w ciągu roku podejmowały i realizowały zespoły przedmiotowe, wychowawcze i zadaniowe. Trzeba wyraźnie podkreślić, że żadne przepisy prawa nie nakazują sporządzania sprawozdań, tym bardziej szczegółowych sprawozdań z poszczególnych obszarów działania szkoły. Niemniej jednak, z logicznego punktu widzenia, są one bardzo potrzebne dla oceny funkcjonowania szkoły, a przede wszystkim dla ukierunkowania dalszych działań w kolejnym roku szkolnym. Dlatego warto poprosić nauczycieli o krótkie sprawozdania, informacje, które będą zawierały wnioski i pozwolą określić konieczne działania w przyszłości. Podsumować powinno się także udział uczniów w życiu szkoły, czyli w konkursach, olimpiadach, turniejach, zawodach sportowych, imprezach o charakterze kulturalnym, np. w uroczystościach szkolnych i pozaszkolnych, wycieczkach, wyjazdach, rajdach, zajęciach terenowych. Ważne! Istotne będą informacje od specjalistów koordynujących pomoc psychologiczno-pedagogiczną. Chodzi tu głównie o sprawozdania: pedagoga, psychologa, logopedy, terapeuty, nauczyciela biblioteki, pielęgniarki, kierownika świetlicy i stołówki szkolnej. W sprawozdaniach podaje się też informacje o liczbie uczniów wymagających specjalistycznej opieki oraz o rodzaju i formie tej opieki. Pedagog informuje o stopniu realizacji programu profilaktyki i programu wychowawczego. Ponadto analizie podlegają zakres pomocy pedagogiczno-psychologicznej, podjęte działania i ich skuteczność. Dyrektor omawia i ocenia realizację obowiązku szkolnego oraz współpracę z rodzicami. Przedstawia nauczycielom realizację planu finansowego szkoły. Jeśli rada pedagogiczna powołała komisję wnioskową, która dokonuje podsumowania każdego posiedzenia i wysuwa wnioski, wówczas należałoby podczas obrad rady podsumowującej dokonać wnikliwej analizy tych wniosków, omówić ich realizację i zaplanować działania szkoły na następny rok szkolny. Dobrze byłoby zaprosić na posiedzenie rady analitycznej radę rodziców i poprosić o sprawozdanie z jej działalności i wnioski z pracy. Na zakończenie posiedzenia dyrektor powinien podziękować wszystkim nauczycielom i pracownikom szkoły za całoroczną pracę i życzyć sukcesów w następnym roku szkolnym. Kolejnymi posiedzeniami rady pedagogicznej będą klasyfikacja uczniów, którzy w sierpniu zdawali egzaminy klasyfikacyjne i poprawkowe, oraz rada organizacyjna, podczas której omówiona zostanie organizacja pracy w nowym roku szkolnym.