STAN PRAWNY NA 20 MARCA 2020 Choroby zakaźne w przedszkolu – procedury postępowania Opracowała: Anna Torbicka, sekretarz szkoły, starszy inspektor ds. BHP, pedagog społeczny w zakresie pracy opiekuńczej i wychowawczej, autorka publikacji dla dyrektorów i nauczycieli. Zaktualizował: Michał Łyszczarz, prawnik, główny specjalista w Wydziale Oświaty w Urzędzie Miasta w Dąbrowie Górniczej, współautor komentarza do Ustawy o systemie oświaty oraz szeregu publikacji z zakresu prawa oświatowego Podstawa prawna: • Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1239 ze zm.), • Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 59), • Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1148 ze zm.), • Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1127 ze zm.), • Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374), • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (Dz.U. z 2003 r. Nr 6 poz. 69 ze zm.). Kiedy w placówce pojawia się choroba zakaźna, dyrektor zobowiązany jest przedsięwziąć konkretne działania. Niniejszy artykuł przybliży regulacje prawne obowiązujące w sytuacji wystąpienia choroby zakaźnej w przedszkolu, a także wskaże możliwe działania dyrektora i innych organów placówki w tej niebezpiecznej dla zdrowia dzieci, ich rodzin i pracowników sytuacji. Podstawowe definicje Szczególnym aktem prawnym regulującym omawianą tematykę jest Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, która określa zasady i tryb zapobiegania zakażeniom i chorobom zakaźnym u ludzi oraz ich zwalczania, w tym zasady i tryb rozpoznawania i monitorowania sytuacji epidemiologicznej oraz podejmowania działań przeciwepidemicznych i zapobiegawczych w celu unieszkodliwienia źródeł zakażenia, przecięcia dróg szerzenia się zakażeń i chorób zakaźnych oraz uodpornienia osób podatnych na zakażenie. Wskazuje ona również zadania organów administracji publicznej w zakresie zapobiegania zakażeniom i chorobom zakaźnym u ludzi oraz ich zwalczania, a także uprawnienia i obowiązki świadczeniodawców oraz osób przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie zapobiegania zakażeniom i chorobom zakaźnym u ludzi oraz ich zwalczania. Załącznik do Ustawy zawiera wykaz zakażeń i chorób zakaźnych. Opierając się na ustawowych uregulowaniach, warto na początek podać definicje pojęć, które ściśle wiążą się z tematyką niniejszego artykułu. Choroba zakaźna – choroba, która została wywołana przez biologiczny czynnik chorobotwórczy (art. 2 pkt 3). Biologiczny czynnik chorobotwórczy – posiadające zdolność wywoływania objawów chorobowych drobnoustroje komórkowe lub wytwarzane przez nie produkty, zewnętrzne i wewnętrzne pasożyty człowieka lub wytwarzane przez nie produkty, cząstki bezkomórkowe zdolne do replikacji lub przenoszenia materiału genetycznego, w tym zmodyfikowane genetycznie hodowle komórkowe lub wytwarzane przez nie produkty (art. 2 pkt 2). Epidemia – wystąpienie na danym obszarze zakażeń lub zachorowań na chorobę zakaźną w liczbie wyraźnie większej niż we wcześniejszym okresie albo wystąpienie zakażeń lub chorób zakaźnych dotychczas niewystępujących (art. 2 pkt 9). Stan epidemii – sytuacja prawna wprowadzona na danym obszarze w związku z wystąpieniem epidemii w celu podjęcia określonych w Ustawie działań przeciwepidemicznych i zapobiegawczych dla zminimalizowania skutków epidemii (art. 2 pkt 22). Stan zagrożenia epidemicznego – sytuacja prawna wprowadzona na danym obszarze w związku z ryzykiem wystąpienia epidemii w celu podjęcia określonych w Ustawie działań zapobiegawczych (art. 2 pkt 23). Izolacja – odosobnienie osoby lub grupy osób chorych na chorobę zakaźną albo osoby lub grupy osób podejrzanych o chorobę zakaźną w celu uniemożliwienia przeniesienia biologicznego czynnika chorobotwórczego na inne osoby (art. 2 pkt 11). Kwarantanna – odosobnienie osoby zdrowej, która była narażona na zakażenie, w celu zapobieżenia szerzeniu się chorób szczególnie niebezpiecznych i wysoce zakaźnych (art. 2 pkt 12). Dezynfekcja – proces redukcji ilości biologicznych czynników chorobotwórczych przez zastosowanie metod fizycznych i chemicznych (art. 2 pkt 7). Zabiegi sanitarne – działania służące poprawie higieny osobistej, w tym mycie i strzyżenie, higieny odzieży, higieny pomieszczeń, podejmowane w celu zapobiegania zakażeniom i chorobom zakaźnym u ludzi oraz ich zwalczania (art. 2 pkt 30). Zagrożenie epidemiczne – zaistnienie na danym obszarze warunków lub przesłanek wskazujących na ryzyko wystąpienia epidemii (art. 2 pkt 31). Zakażenie – wniknięcie do organizmu i rozwój w nim biologicznego czynnika chorobotwórczego (art. 2 pkt 32). Nadzór epidemiologiczny – obserwacja osoby zakażonej lub podejrzanej o zakażenie bez ograniczenia jej swobody przemieszczania się, wykonywanie badań sanitarno-epidemiologicznych u tej osoby w celu wykrycia biologicznych czynników chorobotwórczych lub potwierdzenia rozpoznania choroby zakaźnej oraz zebranie, analiza i interpretacja informacji o okolicznościach i skutkach zakażenia (nadzór indywidualny), jak i stałe, systematyczne gromadzenie, analiza oraz interpretacja informacji o zachorowaniach lub innych procesach zachodzących w sferze zdrowia publicznego, wykorzystywane w celu zapobiegania i zwalczania zakażeń lub chorób zakaźnych – nadzór ogólny (art. 2 pkt 14). Informacje – dane nieobejmujące danych osobowych w rozumieniu przepisów o ochronie danych osobowych (art. 2 pkt 10). Dochodzenie epidemiologiczne – wykrywanie zachorowań, czynnika etiologicznego oraz określanie przyczyn, źródeł, rezerwuarów i mechanizmów szerzenia się choroby zakaźnej lub zakażenia (art. 2 pkt 8). Dekontaminacja – proces niszczenia biologicznych czynników chorobotwórczych przez mycie, dezynfekcję i sterylizację (art. 2 pkt 6). Nadzór sentinel – wybiórczy nadzór epidemiologiczny, prowadzony przez wybrany podmiot lub zespół podmiotów w zakresie ich podstawowej działalności (art. 2 pkt 15). Jakie obowiązki spoczywają na dyrektorze? Jeżeli dyrektor jest zupełnie zdezorientowany, gdyż taki przypadek zdarza się w jego placówce po raz pierwszy, w pierwszej kolejności może udać się do sanepidu w celu uzyskania informacji adekwatnych do sytuacji, z którą ma do czynienia. Jeśli rodzic już zgłosił chorobę dziecka, warto równolegle z zapytaniem skierowanym do sanepidu wywiesić informację o wystąpieniu przypadku danej choroby w placówce. Następnie można przygotować ulotki informacyjne na temat choroby, jej zapobiegania, postępowania w przypadku podejrzenia jej wystąpienia, rozpoznania i postępowania w sytuacji, kiedy została ona stwierdzona u dziecka. Ulotki należy rozdać rodzicom oraz wywiesić w gablocie informacyjnej. Trzeba zadbać o to, by nie piętnowano chorego dziecka. Skupić się na profilaktyce, aby zachorowania nie szerzyły się w placówce. Z jednej strony dyrektor musi zadbać o chorego malucha, z drugiej nie wolno zapominać o pozostałych dzieciach i o tym, że powinno się poczynić odpowiednie kroki w celu ochrony ich zdrowia. Nie można bowiem w imię ochrony prywatności chorego dziecka przymykać oka na uczęszczanie niezdrowych dzieci do placówki czy niezachowywanie higieny i czystości przez dziecko, o co z kolei muszą zadbać rodzice. Warto wymagać od rodziców dzieci powracających do przedszkola po chorobie, aby przynosili zaświadczenia lekarskie informujące o zakończonym leczeniu i zdolności dzieci do uczestnictwa w zajęciach. Wszelkie ustalenia dotyczące wymienionych działań należy zawrzeć w procedurach przedszkolnych, które wprowadza się w momencie wystąpienia choroby zakaźnej. Dobrze, aby udzielano rodzicom informacji o występowaniu u podopiecznych przedszkola zwykłych chorób zakaźnych wieku dziecięcego. Jest to istotne z uwagi na to, że dziecko obejmowane szczepieniem zgodnie z kalendarzem szczepień może mieć kontakt z chorym na tę chorobę, na którą miało być szczepione, co może z kolei rodzić przykre konsekwencje zdrowotne w postaci choroby czy powikłań dla szczepionego dziecka. Jakie zadania stoją przed organem prowadzącym przedszkole? Organ prowadzący placówkę ma przed sobą wiele zadań mających na celu zapobieganie zakażeniom i chorobom zakaźnym. Do jego obowiązków należy utrzymywanie placówki w należytym stanie higieniczno-sanitarnym (art. 22 ust. 1), a w jego ramach dyrektor powinien m.in.: • prowadzić prawidłową gospodarkę odpadami i ściekami, • zwalczać gryzonie, insekty i szkodniki, • usuwać padłe zwierzęta z nieruchomości, • usuwać odchody zwierząt z nieruchomości (np. z placu zabaw). Działania administracji publicznej podczas epidemii Epidemia w jednej konkretnej placówce może się wiązać z wystąpieniem epidemii na terenie powiatu bądź województwa. Warto wiedzieć, że zgodnie z art. 44 ust. 1 Ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wojewoda sporządza wojewódzki plan działania na wypadek wystąpienia epidemii. Plan ten obejmuje okres trzech lat, z możliwością aktualizacji, i jest ustalany w celu zapewnienia skuteczności działań służących ochronie zdrowia publicznego przed zakażeniami i chorobami zakaźnymi. Plan jest przygotowywany i aktualizowany na podstawie danych i informacji uzyskanych z jednostek samorządu terytorialnego, podmiotów leczniczych i innych dysponentów obiektów użyteczności publicznej (ust. 3). Podmioty, o których mowa powyżej, na pisemne żądanie wojewody przekazują dane wskazane w ust. 7 (tj. imię i nazwisko, wykonywany zawód, datę urodzenia, numer PESEL, a w przypadku gdy osobie nie nadano tego numeru – serię i numer paszportu albo numer identyfikacyjny innego dokumentu, na podstawie którego jest możliwe ustalenie danych osobowych, płeć, adres miejsca zamieszkania) oraz informacje niezbędne do sporządzenia planu, dotyczące: • nazwy i lokalizacji placówki, • rozmieszczenia oraz powierzchni pomieszczeń wchodzących w skład obiektu, • szacunkowej liczby osób, które mogą zostać przyjęte do leczenia, izolacji lub poddawania kwarantannie. W przypadku zmiany danych lub informacji placówka jest zobowiązana do niezwłocznego ich przekazania wojewodzie. Wojewoda podaje plan do publicznej wiadomości, w szczególności przez zamieszczenie w Biuletynie Informacji Publicznej, z wyjątkiem danych podlegających ochronie w rozumieniu przepisów o ochronie danych osobowych. Prawa i obowiązki rodziców Rodzice mają prawo do uzyskania informacji od dyrektora przedszkola na temat wystąpienia przypadku choroby zakaźnej w placówce. Do ich obowiązków należą np. zrobienie badania czy podanie odpowiedniego leku. Powinni także informować o chorobie własnego dziecka, aby zapobiec rozprzestrzenianiu się chorób zakaźnych. Jeżeli rodzice spotykają się z lekceważącym podejściem dyrektora w kwestii podjęcia odpowiednich działań zapobiegających rozszerzaniu się choroby, mają prawo domagać się dbałości o zdrowie swoich dzieci, wymagać przeprowadzenia dezynfekcji sal czy odizolowania chorych maluchów. Dyrektor dbający o zdrowie podopiecznych i pracowników nie będzie czekał na takie żądania ze strony rodziców, ale sam je uprzedzi, podejmując czynności adekwatne do sytuacji. Rodziców, którzy nie podejmują leczenia dzieci, warto uświadamiać, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 Ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi do obowiązków każdej osoby przebywającej na terenie Polski należy poddawanie się: • zabiegom sanitarnym, • szczepieniom ochronnym, • poekspozycyjnemu profilaktycznemu stosowaniu leków, • badaniom sanitarno-epidemiologicznym, w tym również postępowaniu mającemu na celu pobranie lub dostarczenie materiału do tych badań, • nadzorowi epidemiologicznemu, • kwarantannie, • leczeniu, • hospitalizacji, • izolacji. Ponadto art. 5 ust. 1 pkt 2–4 nakazuje: • zaniechanie wykonywania prac, przy wykonywaniu których istnieje możliwość przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby – jeżeli są osobami zakażonymi, chorymi na chorobę zakaźną lub nosicielami, • stosowanie się do nakazów i zakazów organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej służących zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych, • udzielanie danych i informacji: o organom Państwowej Inspekcji Sanitarnej, Wojskowej Inspekcji Sanitarnej, Państwowej Inspekcji Sanitarnej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, Inspekcji Weterynaryjnej, Wojskowej Inspekcji Weterynaryjnej, Inspekcji Ochrony Środowiska, jednostkom, o których mowa w art. 30 ust. 1, oraz ośrodkom referencyjnym i instytutom badawczym – niezbędnych do prowadzenia nadzoru epidemiologicznego nad zakażeniami i chorobami zakaźnymi, i zapobiegania zakażeniom i chorobom zakaźnym oraz ich zwalczania, o właściwym państwowym inspektorom sanitarnym – niezbędnych do prowadzenia nadzoru epidemiologicznego nad niepożądanymi odczynami poszczepiennymi, o organom Państwowej Inspekcji Sanitarnej – niezbędnych do sprawowania nadzoru nad realizacją obowiązków, o których mowa w pkt 1–3. Jeżeli chodzi o dzieci, to odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa powyżej (ust. 1), ponosi osoba sprawująca prawną pieczę nad maluchem, o czym mówi art. 5 ust. 2 ww. Ustawy, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 Ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Warto uświadamiać rodzicom, że spoczywają na nich obowiązki w tym zakresie, jeżeli namawianie i inne działania zapobiegające rozprzestrzenianiu się chorób nie skutkują. Dobrze też poinformować rodziców, że zgodnie z art. 37 Ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi osoby podejrzane o zachorowanie lub chore na chorobę zakaźną są przyjmowane do szpitala zapewniającego skuteczną izolację. Przyjęcie odbywa się na podstawie skierowania lekarskiego albo bez skierowania w przypadku zagrożenia zdrowia bądź życia chorego. Dla rodziny istotna jest kwestia kosztów świadczeń zdrowotnych udzielonych w celu zwalczania zakażeń i chorób zakaźnych oraz świadczeń zdrowotnych związanych przyczynowo z tymi zakażeniami i chorobami zakaźnymi. Zgodnie z art. 38 Ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi: • ubezpieczonym świadczenia są finansowane na zasadach określonych w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, • osobom nieposiadającym uprawnień z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego świadczenia są finansowane z budżetu państwa z części, której dysponentem jest minister właściwy ds. zdrowia. Rola sanepidu Według Ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej do zadań sanepidu należą m.in.: • sprawowanie nadzoru sanitarnego zapobiegawczego i bieżącego oraz prowadzenie działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych i innych chorób powodowanych warunkami środowiska, a także prowadzenie działalności oświatowo-zdrowotnej (art. 2), • kontrola przestrzegania przepisów dotyczących higieny pomieszczeń i wymagań w stosunku do sprzętu używanego w szkołach i innych placówkach oświatowo-wychowawczych (art. 4 ust. 1 pkt 6), • wydawanie zarządzeń i decyzji lub występowanie do innych organów o ich wydanie – w wypadkach określonych w przepisach o zwalczaniu chorób zakaźnych (art. 5 pkt 4), • państwowy inspektor sanitarny nakazuje w drodze decyzji usunięcie w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień w razie stwierdzenia naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych przez placówkę (art. 27 ust. 1), • w przypadku stwierdzenia istotnych uchybień w działalności kontrolowanej jednostki, mogących mieć wpływ na stan zdrowia lub życie ludzi, Państwowy Inspektor Sanitarny, niezależnie od przysługujących mu środków (wskazywanych w art. 27–28), zawiadamia o stwierdzonych uchybieniach kierownictwo kontrolowanej jednostki lub jednostkę albo organ powołany do sprawowania nadzoru nad tą jednostką – w przypadku przedszkola będzie to kuratorium oświaty (art. 30 ust. 1). Choroba zakaźna jest zatem dla sanepidu przypadkiem szczególnym. Na podstawie art. 32 Ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w momencie uzyskania danych lub innych informacji o podejrzeniach lub przypadkach zakażeń, zachorowań lub zgonów z powodu choroby zakaźnej państwowy powiatowy inspektor sanitarny lub państwowy graniczny inspektor sanitarny, kierując się opartą na wiedzy medycznej własną oceną stopnia zagrożenia dla zdrowia publicznego oraz wytycznymi państwowego inspektora sanitarnego wyższego stopnia, niezwłocznie weryfikują uzyskane informacje, przeprowadzają dochodzenie epidemiologiczne, a następnie, w razie potrzeby, podejmują czynności mające na celu zapobieganie oraz zwalczanie szerzenia się zakażeń i zachorowań na tę chorobę zakaźną. Dane i informacje, o których mowa powyżej, uzyskuje się m.in. na podstawie: • zgłoszeń lekarza lub felczera, którzy rozpoznają lub podejrzewają zakażenie bądź chorobę zakaźną, • danych uzyskanych z indywidualnego nadzoru epidemiologicznego, • danych przekazanych przez punkty kontaktowe wspólnotowych i międzynarodowych systemów wczesnego ostrzegania, • danych i informacji pochodzących z innych źródeł, w szczególności dotyczących ognisk epidemicznych zakażeń i zachorowań na chorobę zakaźną (np. placówka przedszkolna). Dyrektor może być zobowiązany na podstawie art. 32a Ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wobec Państwowego Inspektora Sanitarnego lub Głównego Inspektora Sanitarnego, w związku z prowadzonym dochodzeniem epidemiologicznym, do udzielenia informacji o: • osobach zakażonych lub podejrzanych o zakażenie, chorych lub podejrzanych o chorobę zakaźną, osobach zmarłych z powodu choroby zakaźnej lub osobach, wobec których istnieje takie podejrzenie, • osobach, które mogły mieć styczność z osobami, o których mowa powyżej, • posiadaczach zwierząt, które mogły stanowić źródło narażenia na zakażenie lub chorobę zakaźną. Podanie ww. informacji jest wymagane od każdego, kto takie dane posiada, lub od jednostek administracji publicznej, które takie dane mogą ustalić. Można wnioskować, że dane takie jest w stanie ustalić także dyrektor placówki przedszkolnej. Dane osób, o których mowa powyżej, obejmują: • imię i nazwisko, • datę urodzenia, • numer PESEL, a w przypadku gdy osobie nie nadano tego numeru – serię i numer paszportu albo numer identyfikacyjny innego dokumentu, na podstawie którego jest możliwe ustalenie danych osobowych, • płeć, • adres miejsca zamieszkania, • informacje o aktualnym miejscu pobytu, • numer telefonu kontaktowego oraz adres poczty elektronicznej lub innych środków komunikacji elektronicznej, • rozpoznanie kliniczne zakażenia lub choroby zakaźnej oraz charakterystykę podstawowych objawów klinicznych i biologicznego czynnika chorobotwórczego, • okoliczności narażenia na zakażenie, ze szczególnym uwzględnieniem czynników ryzyka, • trasę podróży krajowej lub międzynarodowej oraz wykorzystywane podczas niej przez osobę chorą lub zakażoną środki transportu, • miejsca pobytu osoby zakażonej w okresie wylęgania choroby. Ponadto na podstawie art. 32b Ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w razie niebezpieczeństwa szerzenia się zakażenia lub choroby zakaźnej, które może stanowić zagrożenie dla zdrowia publicznego, w szczególności wystąpienia choroby szczególnie niebezpiecznej lub wysoce zakaźnej, państwowy powiatowy inspektor sanitarny lub państwowy graniczny inspektor sanitarny są obowiązani do niezwłocznego zgłoszenia tego faktu państwowemu wojewódzkiemu inspektorowi sanitarnemu oraz Głównemu Inspektorowi Sanitarnemu. Natomiast jeżeli sytuacja epidemiologiczna, o której mowa powyżej, może mieć wpływ na zdrowie publiczne w skali międzynarodowej, państwowy powiatowy inspektor sanitarny lub państwowy graniczny inspektor sanitarny są obowiązani do niezwłocznego zgłoszenia tego faktu krajowemu punktowi centralnemu do spraw międzynarodowych przepisów zdrowotnych, działającemu na podstawie odrębnych przepisów. Istotne jest, że na podstawie art. 33 Ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi państwowy powiatowy inspektor sanitarny lub państwowy graniczny inspektor sanitarny mogą, w drodze decyzji, nałożyć na osobę zakażoną lub chorą na chorobę zakaźną albo osobę podejrzaną o zakażenie lub o chorowanie na chorobę zakaźną, lub osobę, która miała styczność ze źródłem biologicznego czynnika chorobotwórczego, obowiązki określone w art. 5 ust. 1, o których mowa była w związku z omówieniem obowiązków rodziców dziecka chorego na chorobę zakaźną. Co więcej, w celu zapobieżenia szerzeniu się zakażeń lub chorób zakaźnych państwowy powiatowy inspektor sanitarny lub państwowy graniczny inspektor sanitarny mogą w drodze decyzji wprowadzić zakaz wstępu do pomieszczeń skażonych i nakazać przeprowadzenie dekontaminacji, dezynsekcji lub deratyzacji nieruchomości/pomieszczeń. Ważne! Zgodnie z art. 30 ust. 3 Ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej jeżeli do przedszkola lub jego organu prowadzącego skierowano zawiadomienie o stwierdzonych istotnych uchybieniach w działalności kontrolowanej jednostki przedszkolnej, mogących mieć wpływ na stan zdrowia lub życie ludzi, są oni zobowiązani w terminie 30 dni od otrzymania zawiadomienia powiadomić o podjętych i wykonanych czynnościach właściwego państwowego inspektora sanitarnego. Na podstawie art. 31 ww. Ustawy zalecenia pokontrolne oraz inne dane wynikające z czynności kontrolnych są wpisywane przez upoważnionych pracowników właściwego państwowego inspektora sanitarnego do książki kontroli prowadzonej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Czego można oczekiwać od lekarza i pielęgniarki? Zgodnie z art. 26 ust. 1 Ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi lekarz, felczer, pielęgniarka lub położna, którzy podejrzewają lub rozpoznają zakażenie lub chorobę zakaźną, są obowiązani pouczyć zakażonego lub chorego na chorobę zakaźną albo osobę sprawującą prawną pieczę nad zakażoną lub chorą na chorobę zakaźną osobą małoletnią, albo jej opiekuna faktycznego o środkach służących zapobieganiu przeniesienia zakażenia na inne osoby oraz o obowiązkach, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 3 i pkt 4 lit. a oraz art. 6 ust. 1 pkt 1, 2, 4 i 5 ww. Ustawy. Według art. 27 ust. 1 Ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi lekarz lub felczer, którzy podejrzewają lub rozpoznają zakażenie, chorobę zakaźną lub zgon z powodu zakażenia lub choroby zakaźnej, określone na podstawie ust. 9 pkt 1, są obowiązani do zgłoszenia tego faktu właściwemu państwowemu inspektorowi sanitarnemu. Zgłoszenia dokonuje się niezwłocznie, nie później niż w ciągu 24 godzin od chwili powzięcia podejrzenia lub rozpoznania zakażenia, choroby zakaźnej lub zgonu z powodu zakażenia lub choroby zakaźnej. Zgłoszenie zawiera następujące dane osoby, u której podejrzano lub rozpoznano zakażenie, chorobę zakaźną lub stwierdzono zgon z tego powodu: • imię i nazwisko, • datę urodzenia, • numer PESEL, a w przypadku gdy osobie nie nadano tego numeru – serię i numer paszportu albo numer identyfikacyjny innego dokumentu, na podstawie którego jest możliwe ustalenie danych osobowych, • obywatelstwo, • płeć, • adres miejsca zamieszkania, • rozpoznanie kliniczne zakażenia lub choroby zakaźnej, charakterystykę podstawowych objawów klinicznych, okoliczności wystąpienia zakażenia, zachorowania lub zgonu z powodu zakażenia lub choroby zakaźnej, ze szczególnym uwzględnieniem czynników ryzyka, charakterystyki biologicznego czynnika zakaźnego, oraz inne informacje niezbędne do sprawowania nadzoru epidemiologicznego, zgodnie z zasadami współczesnej wiedzy medycznej. Jak wynika z przywołanych powyżej przepisów, jednym z głównych obowiązków lekarza jest poinformowanie odpowiedniego organu sanepidu o każdym przypadku wystąpienia choroby zakaźnej, w związku z czym placówka może się spodziewać skontrolowania przez sanepid podjętych działań w celu zapobieżenia rozszerzeniu choroby w przedszkolu. Jakie instytucje mogą być pomocne podczas wystąpienia choroby zakaźnej? W większości przedszkoli brakuje wśród personelu pielęgniarki. Co w sytuacji, kiedy pojawia się choroba zakaźna i potrzebne jest wsparcie ze strony takiego fachowca, chociażby w celu sprawdzenia czystości dzieci? Można zwrócić się do lokalnego ZOZ-u, który przyśle pielęgniarkę albo pielęgniarkę środowiskową. Można skorzystać z jej fachowej wiedzy, organizując spotkania z rodzicami, przygotowując dla nich materiały informacyjne na temat chorób, które wystąpiły w przedszkolu, opracowując procedury dezynfekcji sal itp. Konsekwencje nieprzestrzegania obowiązków wynikających z Ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi Artykuł 50 Ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi reguluje konsekwencje dla osób, które: • wbrew obowiązkowi, o którym mowa w art. 16 ust. 1, nie wdrażają lub nie stosują procedur zapewniających ochronę przed zakażeniami oraz chorobami zakaźnymi, • wbrew obowiązkom, o których mowa w art. 22 ust. 1 i 2, nie przestrzegają wymagań higieniczno-sanitarnych, • wbrew obowiązkowi przeciwdziałania szerzeniu się zakażeń szpitalnych nie podejmują działań określonych w art. 14 ust. 1 i 2. Wyżej wymienione osoby podlegają karze grzywny. Artykuł 52 ww. Ustawy normuje w dalszej kolejności konsekwencje w postaci kary grzywny m.in. dla tego, kto: • wbrew obowiązkowi nie poucza pacjenta, osoby sprawującej prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną albo opiekuna faktycznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 Ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta o środkach ostrożności zapobiegających przeniesieniu zakażenia na inne osoby lub o ewentualnym obowiązku wynikającym z art. 6, • wbrew obowiązkowi nie informuje zakażonego o konieczności zgłoszenia się do lekarza jego partnera lub partnerów seksualnych, • wbrew obowiązkowi, o którym mowa w art. 21 ust. 1, nie zgłasza niepożądanego odczynu poszczepiennego, • wbrew obowiązkowi, o którym mowa w art. 27 ust. 1 lub 2, nie zgłasza zakażenia, zachorowania na chorobę zakaźną lub zgonu z powodu zakażenia lub choroby zakaźnej albo ich podejrzenia, • wbrew obowiązkowi, o którym mowa w art. 29 ust. 1, nie zgłasza dodatniego wyniku badania w kierunku biologicznych czynników chorobotwórczych, które wywołują zakażenie lub chorobę zakaźną. Zawieszenie zajęć w związku z epidemią koronawirusa Od 8 marca 2020 r. obowiązują art. 30b i 30c Prawa oświatowego, wprowadzone do aktu na mocy art. 28 Ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Zgodnie z pierwszą z tych regulacji w przypadkach uzasadnionych nadzwyczajnymi okolicznościami zagrażającymi życiu lub zdrowiu dzieci i młodzieży minister właściwy ds. oświaty i wychowania, w drodze rozporządzenia, może czasowo ograniczyć lub czasowo zawiesić funkcjonowanie jednostek systemu oświaty na obszarze kraju lub jego części, uwzględniając stopień zagrożenia na danym obszarze. Z kolei zgodnie z art. 30c w przypadku, o którym mowa w art. 30b, minister właściwy ds. oświaty i wychowania, w drodze rozporządzenia, może wyłączyć stosowanie niektórych przepisów Ustawy Prawo oświatowe, Ustawy o systemie oświaty oraz Ustawy o finansowaniu zadań oświatowych w odniesieniu do wszystkich lub niektórych jednostek systemu oświaty, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 30b, w szczególności w zakresie przeprowadzania postępowania rekrutacyjnego, oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów, przeprowadzania egzaminów, organizacji roku szkolnego i organizacji pracy tych jednostek, a także wprowadzić w tym zakresie odrębne unormowania, tak aby zapewnić prawidłową realizację celów i zadań tych jednostek. Regulacje te dają ministrowi właściwemu ds. oświaty i wychowania prawo zawieszenia funkcjonowania przedszkoli, które może zostać zrealizowane w drodze rozporządzenia. Warto zauważyć, że jakkolwiek wprowadzenie tych regulacji wynika wprost z zagrożenia koronawirusem, to jednak mają one zastosowanie w przypadku wystąpienia zagrożenia innymi chorobami zakaźnymi.