OPUBLIKOWANO: CZERWIEC 2013

ZAKTUALIZOWANO: 21 GRUDNIA 2016

Pielęgniarka szkolna – zakres obowiązków, kwalifikacje, odpowiedzialność

Opracowała: Anna Torbicka, starszy inspektor ds. BHP, autorka publikacji dla dyrektorów i nauczycieli

Podstawa prawna:

• Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1943 ze zm.),
• Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1713 ze zm.),
• Ustawa z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1251),
• Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 186 ze zm.),
• Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1793 ze zm.),
• Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 28 sierpnia 2009 r. w sprawie organizacji profilaktycznej opieki zdrowotnej nad dziećmi i młodzieżą (Dz.U. z 2009 r. Nr 139 poz. 1133),
• Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 12 grudnia 2013 r. w sprawie wykazu dziedzin pielęgniarstwa oraz dziedzin mających zastosowanie w ochronie zdrowia, w których może być prowadzona specjalizacja i kursy kwalifikacyjne (Dz.U. z 2013 r. poz. 1562),
• Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 listopada 2007 r. w sprawie rodzaju i zakresu świadczeń zapobiegawczych, diagnostycznych, leczniczych i rehabilitacyjnych udzielanych przez pielęgniarkę albo położną samodzielnie bez zlecenia lekarskiego (Dz.U. z 2007 r. Nr 210 poz. 1540).

W myśl art. 92 ust. 1 Ustawy o systemie oświaty uczniowie, z wyjątkiem uczniów szkół dla dorosłych, objęci są świadczeniami profilaktycznej opieki zdrowotnej. Mowa o tym również w art. 67 ust. 1 pkt 4 uso., zgodnie z którym do realizacji zadań statutowych szkoła publiczna powinna zapewnić uczniom możliwość korzystania z gabinetu profilaktyki zdrowotnej i pomocy przedlekarskiej. Organizację oraz formy profilaktycznej opieki zdrowotnej nad uczniami określają przepisy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym – art. 92. ust. 2 uso., tj. Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Szefowie placówek oświatowych powinni pamiętać o art. 39 pkt 3 uso., który mówi, że „dyrektor szkoły lub placówki (…) sprawuje opiekę nad uczniami oraz stwarza warunki harmonijnego rozwoju psychofizycznego poprzez aktywne działania prozdrowotne”. Należy do nich m.in. zapewnienie uczniom profilaktycznej opieki zdrowotnej.

Organizację profilaktycznej opieki zdrowotnej w szkołach, przedszkolach i innych placówkach oświatowych reguluje wiele aktów prawnych. Wskazane w podstawie prawnej akty będą przywoływane w treści niniejszego artykułu w celu przybliżenia i wyjaśnienia konkretnych przepisów regulujących omawiane kwestie.

Obowiązki

Rozporządzenie w sprawie organizacji profilaktycznej opieki zdrowotnej nad dziećmi i młodzieżą określa organizację profilaktycznej opieki zdrowotnej nad dziećmi i młodzieżą, objętymi obowiązkiem szkolnym i obowiązkiem nauki oraz kształcącymi się w szkołach ponadgimnazjalnych do ich ukończenia, a także zakres informacji o świadczeniodawcach sprawujących profilaktyczną opiekę nad uczniami, przekazywanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia wojewodzie.

Wskazane powyżej Rozporządzenie wylicza następujące obowiązki pielęgniarki i higienistki szkolnej:

• współpraca z lekarzem, lekarzem dentystą, pielęgniarką podstawowej opieki zdrowotnej, opiekunami prawnymi lub faktycznymi ucznia, dyrektorem szkoły, radą pedagogiczną, organizacjami i instytucjami działającymi na rzecz dzieci i młodzieży (§ 6),
• sprawowanie profilaktycznej opieki nad uczniami w znajdującym się na terenie szkoły gabinecie profilaktyki zdrowotnej i pomocy przedlekarskiej (§ 8 ust. 1); ustalając liczbę uczniów objętych profilaktyczną opieką zdrowotną przez jedną pielęgniarkę czy higienistkę szkolną, należy brać pod uwagę typ szkoły, a w przypadku szkół, do których uczęszczają niepełnosprawni – ich liczbę i stopień niepełnosprawności (§ 8 ust. 2),
• powiadamianie opiekunów prawnych lub faktycznych ucznia o terminach i zakresie udzielania świadczeń opieki zdrowotnej z zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad uczniami, a także o możliwościach i sposobie kontaktowania się w związku ze sprawowaną opieką zdrowotną nad uczniami (§ 9),
• prowadzenie dokumentacji medycznej uczniów na zasadach określonych w przepisach o dokumentacji medycznej (§ 10 ust. 1).

Zgodnie z § 1 ust. 1 Rozporządzenia w sprawie rodzaju i zakresu świadczeń zapobiegawczych, diagnostycznych, leczniczych i rehabilitacyjnych udzielanych przez pielęgniarkę albo położną samodzielnie bez zlecenia lekarskiego pielęgniarka szkolna jest uprawniona do wykonywania samodzielnie bez zlecenia lekarskiego m.in. następujących świadczeń:

• prowadzenia poradnictwa w zakresie samoopieki w życiu z chorobą i niepełnosprawnością w stosunku do ucznia chorego i jego rodziny,
• prowadzenia poradnictwa w zakresie sprawowania opieki nad dziećmi z grup dyspanseryjnych, pod warunkiem odbycia kursu kwalifikacyjnego w zakresie pielęgniarstwa w środowisku nauczania i wychowania,
• pielęgnacji skóry i błon śluzowych z zastosowaniem środków farmaceutycznych i materiałów medycznych,
• wykonywania szczepień ochronnych w ramach kalendarza szczepień i na zlecenie właściwych jednostek organizacyjnych służby zdrowia oraz wystawiania związanych z tym zaświadczeń, pod warunkiem odbycia kursu specjalistycznego,