STAN PRAWNY NA 7 MAJA 2019 Rodzice po rozwodzie: informowanie o ocenach i postępach w nauce nowych partnerów Opracował: Michał Łyszczarz, prawnik, współautor komentarza do Ustawy o systemie oświaty Podstawa prawna: • Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 682 ze zm.), • Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1457 ze zm.). Rozwód rodziców wywołuje zmiany w ich uprawnieniach, w tym dotyczących możliwości decydowania o sposobie wypełniania obowiązku szkolnego przez dziecko. Sytuacja taka stawia często szkołę w trudnej sytuacji, bowiem ograniczenie władzy rodzicielskiej, które orzeknie sąd rodzinny, automatycznie ogranicza możliwość wpływania przez rodzica o ograniczonych prawach na pracę szkoły i zdobywanie informacji o postępach dziecka w nauce. Problem jednak w tym, że często szkoła z opóźnieniem dowiaduje się o wyrokach sądu rodzinnego, ponieważ w praktyce jedynym źródłem informacji o zmianie uprawnień rodziców są oni sami. Orzeczenie rozwodu nie oznacza jeszcze, że władza rodzicielska ojca lub matki została w jakikolwiek sposób ograniczona. Na podstawie art. 58 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w wyroku orzekającym rozwód sąd rozstrzyga m.in. o władzy rodzicielskiej nad małoletnim dzieckiem obojga małżonków i kontaktach rodziców z dzieckiem. Sąd uwzględnia pisemne porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka. W wytycznych wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w zakresie stosowania przepisów m.in. art. 58 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zawartych w Uchwale z dnia 18 marca 1968 r., II CZP 70/66, Sąd Najwyższy stwierdził, że pozostawienie pełni władzy rodzicielskiej obojgu rozwiedzionym małżonkom możliwe jest wówczas, gdy „stosunek wzajemny małżonków oraz inne okoliczności, a przede wszystkim ich dotychczasowy stosunek do dzieci oraz wzajemne kontakty w tym zakresie, zapewniają szanse zgodnego wykonywania przez oboje rodziców władzy rodzicielskiej wspólnie, w sposób odpowiadający dobru dziecka i interesowi społecznemu (art. 95 § 3 ww. Kodeksu)”. Pozostawienie pełni władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom, pomimo orzeczonego rozwodu, jest zatem możliwe. Nie sposób jednak wskazać prostej metody ustalenia zakresu władzy rodzicielskiej przyznanego rozwiedzionym rodzicom, z którego mogłaby skorzystać szkoła. Należy tu zwrócić uwagę na art. 58 § 1a Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którym w przypadku braku porozumienia między małżonkami sąd, uwzględniając prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców, rozstrzyga o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do dziecka. Zapamiętaj! To w interesie rodzica, który wykonuje po rozwodzie pełnię władzy rodzicielskiej, leży poinformowanie dyrektora szkoły o wyroku, w którym władza ta została w stosunku do drugiego rodzica ograniczona. Wywiadówki Problemem, przed którym często staje szkoła, jest kwestia informowania nowych partnerów rodziców o ocenach ucznia. Jeżeli matka lub ojciec po rozwodzie są w nowym związku, często nieformalnym, to oczekują, że ich nowy partner będzie mógł ich wyręczyć w niektórych obowiązkach, w tym w uczestnictwie w wywiadówce. Jak wcześniej wskazano, zgodnie z art. 93 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom. Zgodnie natomiast z art. 94 § 1 ww. aktu, jeżeli jedno z rodziców nie żyje albo nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych, władza rodzicielska przysługuje drugiemu z rodziców. To samo dotyczy wypadku, gdy jedno z rodziców zostało pozbawione władzy rodzicielskiej albo gdy jego władza rodzicielska uległa zawieszeniu. Ograniczenie lub pozbawienie władzy rodzicielskiej może zostać natomiast orzeczone w wyroku sądu rodzinnego. Należy natomiast zwrócić uwagę na art. 121 § 1 ww. Kodeksu, stosownie do którego przez przysposobienie powstaje między przysposabiającym a przysposobionym taki stosunek, jak między rodzicami a dziećmi. Przysposabiający ma zatem władzę jak rodzic i w tym wypadku nie ulega wątpliwości, że takiej osobie można przekazać informację o ocenach ucznia. Co istotne, zgodnie z art. 3 pkt 10 Ustawy o systemie oświaty, ilekroć w jej przepisach jest mowa o rodzicach, należy przez to rozumieć także prawnych opiekunów dziecka oraz osoby (podmioty) sprawujące pieczę zastępczą nad dzieckiem. Zapamiętaj! Partner jednego z rodziców nie jest prawnym opiekunem dziecka, co wyklucza możliwość poinformowania go o postępach ucznia w nauce czy też udostępnienia mu pracy pisemnej. Rodzi to dla niej określone konsekwencje. Nie może ona bowiem pozyskać od szkoły żadnej informacji, a zatem w sytuacji pojawienia się na przykład na wywiadówce, należałoby taką osobę poprosić o opuszczenie zgromadzenia. Udostępnienie danych osobie nieuprawnionej jest bowiem niedopuszczalne, zatem nauczyciel musi dbać o to, aby do takiej sytuacji nie doszło.